close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • #8 IGNACY PADEREWSKI I NIEPODLEGŁOŚC POLSKI

  • 13 września 2018

    W roku 2018 obchodzimy dwie ważne rocznice: stulecie zakończenia pierwszej Wojny Światowej oraz stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości. Oba te wydarzenia łączą się bezpośrednio z podpisaniem rozejmu 11 listopada 1918 r. i Traktatu Wersalskiego 28 czerwca 1919. W imieniu rządu RP traktat ten podpisał Ignacy Paderewski.

    Kompozytor i światowej sławy pianista-wirtuoz, Ignacy Paderewski był równocześnie wielkim mężem stanu: postanowił oddać swój talent artystyczny i dyplomatyczny w służbę Ojczyzny. Urodził się w rodzinie drobnej szlachty. Jego matka zmarła wkrótce po porodzie, a ojciec, skazany przez rosyjskiego zaborcę za udział w powstaniu styczniowym, spędził rok w więzieniu. Ignacy wychowywany był przez ciotkę. Od dzieciństwa przejawiał uzdolnienia muzyczne, początkowo był samoukiem, a w 1879 otrzymał dyplom w warszawskim Instytucie Muzycznym, późniejszym Konserwatorium. Pierwsze koncerty wykonał dzięki wsparciu Heleny Modrzejewskiej, w Krakowie w 1884 r. oraz w Wiedniu w 1887. Ale dopiero koncerty w Paryżu w marcu 1888 roku zapewniły mu międzynarodową sławę. Publiczność - a wśród niej Czajkowski i ostatnia uczennica Chopina, Camille Dubois - zebrana w słynnej Sali Erard, zgotowała mu godzinną owację, a prasa nadała miano „paryskiego lwa”. W następnych miesiącach Paderewski odniósł sensacyjne sukcesy w Lyonie i w Londynie, po czym rozpoczął triumfalne tournée w Stanach Zjednoczonych, gdzie wykonał ponad sto recitali w ciągu niespełna czterech miesięcy.

    Zaangażowanie Paderewskiego dla sprawy polskiej nie miało sobie równych. Przyczynił się finansowo do budowy gmachu Filharmonii Warszawskiej i wielu pomników, w tym Chopina, a w Krakowie ufundował pomnik Władysława Jagiełły (pomnik Grunwaldzki). W 1914 r. wraz z Henrykiem Sienkiewiczem utworzył w szwajcarskim Vevey Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, który za pośrednictwem 174 komitetów lokalnych na całym świecie zdołał zebrać ponad 20 milionów franków szwajcarskich. W latach 1914-18, propagując „kwestię polską”, Paderewski wygłosił 340 wykładów i wykonał ponad sto koncertów.

    Paderewski stał się głównym ambasadorem sprawy niepodległości Polski, przede wszystkim wskutek działalności w Stanach Zjednoczonych. Zachęcał tam polskich emigrantów do zaciągnięcia się w szeregi Polskiej Armii we Francji, tzw. Armii Hallera, tworzonej tam od 1917 r. Ponad 23 000 ochotników przeprawiło się przez Atlantyk, by walczyć o wolność Francji i odrodzonej Polski. W czasie tej propolskiej kampanii w USA, Paderewski spotkał się z prezydentem Woodrowem Wilsonem i wręczył mu memorandum, w którym opowiadał się za utworzeniem wolnej i demokratycznej Polski z dostępem do Bałtyku. Ten postulat stał się jednym z 14 punktów słynnej deklaracji amerykańskiego prezydenta ze stycznia 1918 r.

    Pod koniec wojny Paderewski udał się do Poznania, okupowanego jeszcze przez Niemcy. Jego przemówienie do witających go tam tłumów, 27 grudnia 1918 r., stało się impulsem do wybuchu powstania, którego zwycięstwo zadecydowało o przywróceniu Wielkopolski odrodzonemu państwu polskiemu. W 1919 r. Paderewski został jego pierwszym premierem oraz ministrem spraw zagranicznych, a zatem Traktat Wersalski i Traktat z Saint-Germain-en-Laye podpisywał jako szef polskiej delegacji. Na jego widok Georges Clemenceau zażartował podobno: „To pan jest tym wielkim pianistą? I teraz jest pan premierem? Co za upadek!”

    Po dymisji z rządu, Paderewski nadal służył Ojczyźnie, m.in. jako jej przedstawiciel w Lidze Narodów. Mieszkał długo w Szwajcarii, by w końcu osiedlić się w Stanach Zjednoczonych i całkowicie poświęcić muzyce, odbywając też wielkie międzynarodowe tournées.

    Do polityki powrócił jednak, współtworząc jeszcze w Szwajcarii tzw. Front Morges, skupiający przeciwników rządów sanacyjnych. Po wybuchu II Wojny Światowej, który przyniósł Polsce klęskę wrześniową, a wskutek paktu Ribbentrop-Mołotow – także kolejny rozbiór kraju między nazistowskie Niemcy i Związek Radziecki, Ignacy Paderewski stanął na czele Rady Narodowej RP, utworzonej na uchodźstwie we Francji. Następnie wyruszył znów do Stanów Zjednoczonych, gdzie pomimo podeszłego wieku ponownie służył Ojczyźnie jako dyplomata i mówca. Po jednej z konferencji zachorował i zmarł 29 czerwca 1941 w Nowym Jorku. Jego pogrzeb skupił tłumy. Prezydent Roosevelt wydał specjalny dekret, umożliwiający pochowanie go na cmentarzu narodowym w Arlington. Jednakże życzeniem Paderewskiego było, aby zostać pochowanym w wolnej Polsce. Życzenie to zostało spełnione dopiero 29 czerwca 1992 r., kiedy jego ciało zostało uroczyście przetransportowane do Polski, a 5 lipca złożone w krypcie Katedry św. Jana w Warszawie w czasie państwowego pogrzebu z udziałem prezydentów Lecha Wałęsy i George’a Busha.

    m.f. sierpień 2018

    0138

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: